Hamiləlik dövründə yorğunluq, başgicəllənmə və nəfəs darlığı bir çox qadına “normaldır, hamiləsən” kimi izah edilir. Amma bu şikayətlərin arxasında tez-tez ciddi səbəb dayanır – anemiya, yəni qanda eritrositlərin və hemoqlobinin azalması. Hamiləlikdə anemiya çox yaygındır, amma “hamıda olur” demək olmaz – vaxtında diaqnoz və müalicə həm ana, həm də körpə üçün çox vacibdir.

Anemiya nədir və niyə hamiləlikdə tez-tez olur?

Anemiya o zaman yaranır ki, qanda oksigen daşıyan hemoqlobinin səviyyəsi azalır. Hamiləlikdə qan dövranı həcmi artır, orqanizm həm ana, həm də inkişaf edən dölü oksigenlə təmin etməlidir. Əgər qadının dəmir, fol turşusu və ya B12 ehtiyatı kifayət deyilsə, hemoqlobin düşməyə başlayır.

Risk faktorlarına bunlar daxildir:
– hamiləlikdən əvvəl zəif qidalanma və ya ciddi pəhrizlər;
– tez-tez və bol aybaşılar keçmiş illərdə;
– qısa fasilələrlə ardıcıl hamiləliklər;
– xroniki mədə-bağırsaq xəstəlikləri, qida sorulmasının pozulması;
– çoxdöllü hamiləlik.

Hamiləlikdə anemiyanın əsas əlamətləri

Anemiyanın simptomları hər zaman kəskin olmur və çox vaxt “sadə yorğunluq” kimi qəbul edilir. Aşağıdakı əlamətlərdə özünüzü tanıyırsınızsa, bu barədə həkiminizə mütləq məlumat verin:
– daimi halsızlıq, gücsüzlük, tez yorulma;
– başgicəllənmə, “göz önündə qaralma”;
– ürəkdöyünmə, nərdivandan qalxanda və ya az hərəkətdə belə təngənəfəslik;
– dərinin solğunlaşması, dodaqların rənginin açılması;
– dırnaqların kövrəkləşməsi, saç tökülməsi;
– əsəbilik, yuxu və diqqət problemləri.

Bu əlamətlər təkcə hamiləliklə izah edilməməlidir. Qan analizi anemiyanın olub-olmadığını dəqiq göstərir.

Anemiya ana və körpə üçün nə ilə təhlükəlidir?

Uzun müddət davam edən və müalicə olunmayan anemiya:
– ana üçün – ağır yorğunluq, təzyiqin düşməsi, infeksiyalara qarşı zəif müqavimət, doğuş zamanı qan itkisinin daha ağır keçirilməsi;
– körpə üçün – intrauterin inkişafın ləngiməsi, azalmiş çəki, hipoksiya riski;
– hamiləliyin gedişi üçün – bəzi hallarda vaxtından əvvəl doğuş və ya hamiləliyin ağırlaşmaları riskini artıra bilər.

Buna görə “hamiləlikdə belə olur” deyib bu əlamətləri görməzdən gəlmək təhlükəli ola bilər.

Necə diaqnoz qoyulur?

Hamiləlik zamanı ginekoloq və ya müşayiət edən həkim müntəzəm olaraq analizlər təyin edir. Anemiyanın qiymətləndirilməsi üçün əsasən:
– ümumi qan analizi (hemoqlobin, eritrositlər, hematokrit);
– lazım olduqda – serum dəmir, ferritin, B12 vitamini, fol turşusu.

Əgər siz Bakıda və ya digər şəhərdə hamiləliyi müşahidə etdirirsinizsə, analiz cavablarını özünüz də diqqətlə oxuyun və hemoqlobin göstəricisinə laqeyd yanaşmayın – normadan azalma varsa, həkimlə əlavə müzakirə edin.

Müalicə və dəstək: nə edir həkim, nə edə bilərsiniz siz?

Anemiyanın müalicə planı fərdi olur və səbəbdən asılıdır. Adətən:
– həkim dəmir preparatları və ya digər zəruri vitamin-mineral komplekslərini təyin edir;
– qəbul rejimini, kurs müddətini və hansı analizlərlə nəzarət ediləcəyini izah edir;
– lazım olduqda, qidalanma planına düzəliş verir.

Öz tərəfinizdən siz:
– dəmir mənbələrini artırın: qırmızı ət, qaraciyər (əgər həkim icazə veribsə), yaşıl yarpaqlı tərəvəzlər, paxlalılar;
– C vitamini ilə zəngin məhsulları dəmirli qidalarla birləşdirin (məsələn, tərəvəz salatı və ya limonlu su) – bu, sorulmanı yaxşılaşdırır;
– qəhvə və güclü çayı yeməkdən dərhal sonra içməyin – dəmirin sorulmasını zəiflədə bilər;
– kifayət qədər su için, yuxu və istirahət rejiminə diqqət edin.

Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli?

Aşağıdakı hallarda müstəqil gözləmək olmaz:
– qəfil güclü zəiflik, huşun itirilməsinə yaxın vəziyyət;
– çox güclü ürəkdöyünmə, sinədə sıxılma hissi;
– nəfəs darlığı hətta dinc halda;
– qarınaltı ağrı və ya qanaxma fonunda kəskin halsızlıq.

Bu məqalə ümumi məlumat xarakteri daşıyır və öz-özünə diaqnoz qoymaq və ya müalicə seçmək üçün nəzərdə tutulmayıb. Hamiləlik zamanı yorğunluq, başgicəllənmə, nəfəs darlığı və ya analizlərdə hemoqlobinin azalması varsa, mütləq ginekoloq v