Uşaqlarda qızdırma (hərarət) valideynlər üçün ən çox narahatlıq doğuran vəziyyətlərdən biridir. Hərarətin özü xəstəlik deyil, bədənin infeksiyaya və ya iltihaba cavabı ola bilər. Bu məqalədə əsas məqsəd sizə qızdırma zamanı hansı konkret əlamətlərin olduğunda dərhal həkimə və ya təcili yardıma müraciət etməli olduğunuzu izah etməkdir. Məlumat ümumi tövsiyə xarakterlidir və diaqnoz qoymaq üçün nəzərdə tutulmayıb — dəqiq qiymətləndirmə üçün mütləq pediatrla, məsələn Bakıda fəaliyyət göstərən pediatr İsmayılova Şövqiyyə ilə əlaqə saxlayın.

Dərhal həkimə və ya təcili yardıma müraciət etməli olan əsas əlamətlər

Bəzi əlamətlər varsa, bu, xəstəliyin daha ciddi olma ehtimalını artırır və təcili tibbi qiymətləndirmə tələb edir. Aşağıdakı vəziyyətlərdə gecikmədən yardım çağırmaq, təcili yardım xidməti ilə əlaqə saxlamaq və ya uşağı ən qısa zamanda pediatrik ustanıza aparmaq məsləhətdir. Hər bir uşaq ayrıca qiymətləndirilməlidir — əgər siz narahatlıq hiss edirsinizsə, təcili yardım çağırın.

Yaş və simptomlara görə prioritet əlamətlər

  • Yeni doğulmuş və ya 3 aylıqdan kiçik körpədə hərarət (rektal ölçü ilə 38.0°C və yuxarı) — bu, təcili qiymətləndirmə tələb edir.
  • 3 aylıq–3 yaş arasında yüksək hərarət və uşağın ümumi vəziyyətinin pis olması, susuzlaşma əlamətləri, yeyib-içməmək və ya həddindən artıq yatqılıq.
  • Hər yaşda nəfəsalma çətinliyi, sürətli və ya səthi nəfəs, mavi və ya solğun üz, dodaqların/məmmələnin mavimsi rəng alması (sianoz) — təcili yardım çağırılmalıdır.
  • Qıcolma (febril qıcolma) — əgər uşağın qıcolması 5 dəqiqədən uzun çəkirsə və ya qıcolma təkrar olunarsa, dərhal təcili yardım tələb olunur. Qıcolma zamanı uşağı yana çevirin, ağzına heç nə qoymayın və boğulmanı önləmək üçün ağciyərləri təmiz saxlayın.
  • Şiddətli və davamlı qusmalar, sidik ifrazının az olması, gözyaşının olmaması və ya ümumi susuzlaşma əlamətləri — bunlar təcili qiymətləndirmə tələb edir.
  • Qaytarılmayan yüksək temperatur (antipiretik verilməsinə baxmayaraq davam edən və ya artan hərarət), yaxud hərarətə bədən səthində solğun və ya ləkəli səpgilər (non-blanching rash) — həkimə müraciət lazımdır.
  • Boyun sərtliyi, şüurdurğunluğun itirilməsi, anormal davranış və ya baş ağrısı kimi sinir sistemi əlamətləri.
  • Xroniki xəstəliyi (məsələn, immun çatışmazlığı, ürək xəstəliyi və s.) olan uşaqlarda hərarət — belə uşaqlar daha yüksək risk qrupuna daxildir və tez qiymətləndirilməlidir.

Təcili yardıma zəng etməzdən əvvəl nə etməlisiniz

Sakit olun və aşağıdakı addımları həyata keçirin: uşağın nəfəsini və şüur səviyyəsini yoxlayın, hərarəti necə və nə vaxt ölçdüyünüzü qeyd edin, hərarətin dərəcəsini və müşayiət edən əlamətləri (qusmalar, ishal, səpgilər, davranış dəyişiklikləri, qıcolma və s.) yazın. Uşağı çox isti geyindirməyin, lakin soyuq duş və ya buz tətbiqi kimi kəskin üsullardan çəkinin — bu, uşağı narahat edə və titrəməni artıraraq hərarəti yüksəldə bilər. Maye qəbulunu təşviq edin; yuxarı yaşlı uşaqlara özbaşına dərman vermədən əvvəl həkiminizlə və ya dərman bələdçisinə əsasən hərəkət edin — uşaqlara aspirin vermək olmaz. Qıcolma zamanı uşağı təhlükəsiz vəziyyətə gətirin, başını yan tərəfə qoyun və nəfəs yollarının açıq olmasına diqqət yetirin. Təcili yardıma zəng edərkən uşaq haqqında məlumat (yaş, çəkisi, əvvəllər xəstəlikləri, qəbul etdiyi dərmanlar, son peyvənd tarixi) hazır saxlayın — bu, Bakıda və ya başqa yerdə tibb personalına sürətli qiymətləndirmədə kömək edəcək.

Tez-tez verilən suallar

Sual: Uşağım 2 aylıq və hərarəti 38°C-dir. Mən nə etməliyəm?

Cavab: 2 aylıq və daha kiçik körpələrdə hərarətin 38°C və ya daha yüksək olması təcili qiymətləndirmə tələb edir. Bu yaş qrupunda infeksiyalar daha tez ağırlaşa bilər. Dərhal pediatrınızla və ya təcili yardım xidməti ilə əlaqə saxlayın və uşağı nəzarətə gətirin. Mümkün olduqda uşağın son peyvənd və xəstəlik tarixçəsini, həmçinin hərarətin ölçü metodu və vaxtını qeyd edin. Bu məlumatlar Bakıdakı pediatrla ilk konsultasiyada faydalı olacaq.

Sual: Uşağım qıcolma etdi — nə etməliyəm və nə vaxt təcili yardım çağırmalıyam?

Cavab: Qıcolma baş verən kimi sakit qalın. Uşaq sərbəst nəfəs ala bilirsə, onu yan tərəfə qoyun ki, nəfəs yolları açıq qalsın və qumar materialları çıxsın. Ağzına heç nə qoymayın. Qıcolma 5 dəqiqədən uzun sürərsə və ya qıcolma təkrarlanarsa, dərhal təcili yardım çağırın. Qıcolma zamanı uşağın rəngi dəyişibsə, nəfəsində çətinlik yaranıbsa və ya şüur yitimi uzun müddət davam edirsə, bu da təcili müdaxilə tələb edir. Qıcolma baş verdikdən sonra uşağı mümkün qədər tez pediatrik mütəxəssisə göstərmək vacibdir — Bakıda pediatr İsmayılova Şövqiyyə sizə bu vəziyyətin səbəbini müəyyən etməyə və lazım gələn tədbirləri təyin etməyə kömək edəcək.

Bu məqalədə ümumi təlimatlar verilib; unutmayın ki, bu, diaqnoz deyil. Uşağınızın hərarəti və ona müşayiət edən əlamətlər barədə dəqiq qiymətləndirmə üçün pediatrla əlaqə saxlayın. Bakı və ətrafında yaşayışınız varsa, sizə professional yardım üçün pediatr İsmayılova Şövqiyyə ilə məsləhətləşməyi tövsiyə edirəm. Əlavə olaraq, uşağın hərarətinin necə düzgün ölçülməsi, evdə qızdırmanın yüngülləşdirilməsi üsulları və febril qıcolmalar haqqında daha ətraflı məlumat oxumaq faydalı ola bilər; bu mövzular eyni klasterdə olan əlaqəli mövzulardır və həkiminiz sizə yön göstərəcək.