Uşağın qızdırması valideynlər üçün narahatlıq yaradır. Bu məqalədə əsas odur ki, hansı əlamətlər sizi pediatra (gün ərzində görüş üçün) və hansı hallar isə dərhal təcili yardım çağırmağı tələb edə bilər. Məqsədinizə uyğun, praktik və aydın məsləhətlər verəcəyəm. Unutmayın ki, bu məlumat diaqnoz deyil və dəqiq qiymətləndirmə üçün pediatra müraciət etmək lazımdır.

Qızdırmanın ciddiliyini necə qiymətləndirmək: nə izləmək lazımdır

Qızdırma özü çox zaman infektsiyanın göstəricisidir və bədən müdafiəsinin bir hissəsidir. Lakin diqqət edilməli əsas əlamətlər var: uşağın davranışı (aktivlik, oyanıq olması), nəfəs alma çətinliyi, içməmək və sidik ifrazatının azalması, dəridə səpgilər, bədən hərarətinin çox yüksək olması və bilinclilikdə dəyişiklik. Həmçinin febril qıcolma keçirmiş uşaqlarda və ya xroniki xəstəlikləri, immun sistemi zəif olan uşaqlarda hər qızdırma daha çox diqqət tələb edir. Ev şəraitində bədən hərarətini düzgün ölçmək, uşaqla sakit danışmaq və ona rahat mühit yaratmaq ilk addımlardır.

Hansı hallarda təcili yardım çağırmalı, hansı hallarda pediatra müraciət etməliyəm?

  • Təcili yardım çağırın (112 və ya yerli təcili yardım): ağır nəfəsalma çətinliyi, uşaq mavi və ya solğun dəri və dodaqlar, şiddətli səssizlik və ya şuurda ciddi pozuntu, davamlı qusma və maye qəbul etməmək, febril qıcolma zamanı və ya qıcolma bitdikdən sonra şüur tam bərpa olunmursa.
  • Təcili yardım tələb edən yüksək hərarət: bədən hərarəti çox yüksəkdirsə (ümumi göstəriş 40°C və üzərində), uşağın ümumi vəziyyəti pisləşirsə və evdə sadə tədbirlər fayda vermirsə.
  • Dərhal həkimə müraciət etməlisiniz: 3 ayaqdan kiçik körpələrdə (xüsusi qaydalar tətbiq olunur), əgər uşaq çox letargikdirsə, yemək və maye qəbulunu dayandırıbsa, sidik ifrazatı kəskin azalıbsa, dəridə yeni, sürətlə yayılan səpgilər varsa və ya uşağın xroniki xəstəlikləri (məsələn, ürək, tənəffüs və ya immun çatışmazlığı) varsa.
  • Planlı pediatr məsləhəti üçün müraciət: qızdırma 48–72 saat ərzində davam edirsə, müalicələrə baxmayaraq pisləşmə və ya təkrarlanan qızdırmalar varsa, valideyn üçün narahatedici suallar yaranarsa və ya uşağın inkişafı və peyvəndlərlə bağlı məsləhət lazım olarsa Bakıdakı pediatrınıza vaxt alın.

Evdə nə etməli — təcili yardım çağırmadan əvvəl faydalı ilkin addımlar

Evdə ilk yardım sadə, amma diqqətli olmalıdır. Uşağın vəziyyətini sakit şəkildə qiymətləndirin, ondan çox da isti geyindirilməsinə mane olun, rahat və yumşaq paltar geyindirin. Maye qəbulunu artırın — ana südü və ya yaşına uyğun içkilər; su və maye qəbulunu izləyin (uşağın sidiyi nə qədərdir). Bədən hərarətini doğru termometrlə ölçün və nəticəni qeyd edin. Əgər ancaq rahatlaşdırıcı tədbirlər lazımdırsa, uşağı sakit tutun və müşahidədə saxlayın. Qızdırmanı azaltmaq üçün dərman istifadə etməzdən əvvəl pediatr məsləhəti almaq daha düzgündür; əczaxana/qutudakı istifadə qaydalarını diqqətlə oxuyun və uşağın yaşına uyğun olduğundan əmin olun. Soyuq suda yuyunmaq və ya buzla sürtmək kimi sərt üsullardan çəkinin — bu, uşağı narahat edə və temperaturun daha da artmasına səbəb ola bilər. Əgər uşaqda susuzlaşma əlamətləri varsa (az sidik, qurumuş ağız, gözlərin batması), dərhal həkimə müraciət edin. Bu mövzu ilə bağlı digər faydalı mövzulara qısa istinad: uşağın bədən hərarətinin düzgün ölçülməsi, evdə qızdırmanın təhlükəsiz salınması, uşaqlarda susuzlaşmanın əlamətləri və febril qıcolmaların idarəsi. Bu mövzularla bağlı pediatrınız əlavə məsləhətlər verə bilər. Xatırlatmaq istəyirəm ki, bu yazı ümumi məlumat üçündür və diaqnoz əvəzi deyil. Dəqiq qiymətləndirmə və müalicə üçün pediatrla görüş vacibdir. Bakıdakı valideynlər üçün praktiki tövsiyə: əgər ehtiyac hiss edirsinizsə, pediatrla telefonla məsləhətləşmə və ya yaşadığınız ərazidə təcili yardım xidmətinə müraciət edin.

Tez-tez verilən suallar

Sual: Uşağın hərarəti 38°C olduqda dərhal həkimə müraciət etməliyəm?

Cavab: 38°C ümumiyyətlə yüngül qızdırma sayılır və əksər hallarda ev şəraitində müşahidə və dəstək tədbirləri kifayət edir. Əsas meyar uşağın ümumi vəziyyəti və davranışıdır — aktivdirsə, yaxşı yemək/drink qəbul edirsə və nəfəsində problem yoxdursa, gündəlik pediatr məsləhəti ilə idarə oluna bilər. Lakin uşaq letargikdirsə, maye qəbul etmirsə, dəridə səpgilər varsa və ya siz narahatsınızsa, pediatrla əlaqə saxlayın. Körpələr (xüsusilə 3 aylıqdan kiçiklər) üçün qaydalar fərqlidir və onlar üçün həkimə dərhal müraciət etmək məsləhətdir.

Sual: Əgər uşaqda qıcolma oldu, nə etməliyəm və nə vaxt təcili yardım çağırmalıyam?

Cavab: Qıcolma baş verəndə uşağı zərərdən qoruyun: sərt əşyaları əlinizdən alın, başını yumşaq səthə qoyun və qusma ehtimalına qarşı başı əyidə saxlayın. Qıcolma 5 dəqiqədən uzun çəksə, təkrar olarsa və ya qıcolmadan sonra uşaq şüurunu bərpa etmirsə, dərhal təcili yardım çağırın. Qıcolma zamanı panikaya düşməyin, lakin mütləq tibbi yardım tələb olunduğunu unutmayın. Sonra pediatrla məsləhətləşərək səbəbi araşdırmaq vacibdir.

Əlavə sualınız və ya uşağınızın vəziyyətinin qiymətləndirilməsi üçün Bakıdakı pediatr — Könül Mirzəyeva ilə əlaqə saxlayın. O, uşağın vəziyyətini qiymətləndirə və lazım olduqda müvafiq təcili və ya planlı müalicə yönləndirməsini verə bilər.