Uşaqlarda öskürək çox vaxt soyuqdəymə və virus infeksiyalarının adi əlamətidir. Lakin öskürək bəzən daha ciddi vəziyyətin göstəricisi ola bilər. Aşağıdakı məqalədə nə vaxt sakitcə evdə baxım etmək, nə vaxt isə dərhal və ya tez həkimə müraciət etməli olduğunuz barədə sadə və praktik məlumat verilir. Xatırladım ki, buradakı məlumat diaqnoz deyil — dəqiq qiymətləndirmə və müalicə üçün pediatrla məsləhətləşmək lazımdır.

Öskürəyin ümumi səbəbləri və yüngül əlamətlər

Uşaqlarda öskürəyin ən çox rastlanan səbəbləri: adi soyuqdəymə və viral yuxarı nəfəs yolları infeksiyaları, bronxiolit, astma, allergiya, və daha nadir hallarda pnevmoniya və ya yad cisim ağciyərlərdə ilişməsi. Yüngül sayılan əlamətlərə aşağıdakılar daxildir: öskürəyin gündəlik aktivliyə çox mane olmaması, normal iştaha və oyanaqlığın saxlanması, temperaturun mülayim olması, nəfəs almaqda açıq-aydın çətinlik olmaması və öskürəyin bir neçə gün ərzində tədricən yaxşılaşması. Evdə sadə tədbirlər çox vaxt kifayət edir, amma hər şübhəli halda pediatrla əlaqə vacibdir.

Ciddi sayılan əlamətlər — dərhal narahat olmalı olduğunuz hallar

  • Nəfəs almaqda çətinlik: uşağın sürətlə və ya səylə nəfəs alması, alın və boyunda çəkilmə, burun qanadlarının genişlənməsi, nəfəs alıb-verəndə qarnın və sinənin qeyri-adi hərəkətləri.
  • Dildə, dodaqlarda və ya üzündə göyərmə və ya solğun-mavi rəngin görünməsi.
  • Uşağın ümumi vəziyyətinin ciddi pisləşməsi: çox yuxulu, oyanmağa çətinlik, cavab verməmək və ya oynamaq istəməmək.
  • Yüksək hərarət və ya hərarətin körpədə və ya kiçik uşaqlarda tez-tez təkrar olunması, həkimə məsləhətləşmə tələb edən hallardır.
  • Öskürək səsində kəskin dəyişiklər: hırıltı, xırıltı, boğucu və ya stridor tipli yüksək səslə nəfəs.
  • Qansızlı öskürək və ya öskürərkən qanqaralmış ifrazat.
  • Öskürəyin olduqca uzun davam etməsi (məsələn, 2 həftədən artıq davam edən və ya getdikcə pisləşən öskürək).
  • Ağırlıqdan və ya maye qəbul etməməkdən irəli gələn susuzlaşma əlamətləri: az sidik, quruyan ağız, əzginlik.
  • Yad cisim şübhəsi: ani başlayıb kəskin pisləşən öskürək və udma zamanı çətinlik.

Evdə nə etməli — praktik və təhlükəsiz məsləhətlər

Evdə ilk yardım və rahatlaşdırıcı tədbirlər öskürəyin idarə edilməsində kömək edə bilər, lakin yuxarıda sadalanan ciddi əlamətlərdən hər hansı biri varsa dərhal pediatr və ya təcili yardım ilə əlaqə saxlayın. Evdə tətbiq edilə bilən ümumi məsləhətlər: - Uşağa kifayət qədər maye verin — su və yaş uşaqlarda ana südü/bişmiş südü davam etdirin. Maye tənəffüs yollarının nəmliyini artırır və bəlğəmi yumşaldır. - Burun tıxanığı olan körpələr üçün fizioloji duzlu burun damcıları və aspirator istifadə edin — bu, tənəffüs rahatlığını artırır. - Xüsusilə gecə öskürəyi üçün başını bir az uca qoymaq (sıx olmayan yastıq və təhlükəsizlik qaydaları nəzərə alınmaqla) rahatlıq verə bilər. - Otaqda hava quru isə nəmli hava təmin etmək üçün nəmləndirici istifadə edin və ya duş buxarından faydalana bilərsiniz. - Siqaret tüstüsü və digər hava çirkləndiricilərdən uzaq saxlayın. - Öskürəyə qarşı dərmanları yalnız pediatr məsləhəti ilə istifadə edin; xüsusilə uşaq üçün müəyyən dərmanların istifadəsi məhdud və ya qadağan ola bilər. - Əgər öskürək ağırlıq qazanır, nəfəs alma və ya yuxululuq artırsa Bakı və ətrafında yaşayırsınızsa təcili pediatrik yardım və ya yaxın xəstəxanada müayinə üçün müraciət edin. Bu mövzu ilə yaxın əlaqəli digər sahələr: uşaqlarda qızdırmanın idarəsi, bronxiolit və astmanın tanı və kontrolyası, boğaz ağrısı və sinüzit — bu mövzular barədə pediatrdan əlavə məlumat ala bilərsiniz. Yenə də vurğulayıram: bu məsləhətlər ümumi xarakter daşıyır və dəqiq qiymətləndirmə üçün həkimə müraciət vacibdir. Bakıdakı pediatrik konsultasiya üçün İsmayılova Şövqiyyə ilə əlaqə saxlamaq olar.

Tez-tez verilən suallar

Sual: Körpə birdən-birə qəfil öskürməyə başlayıb və boğulub-qalxır kimi olur — nə etməliyəm?

Cavab: Birdən başlayan, kəskin və boğulma hissi verən öskürək zamanında yad cisim şübhəsi olmalıdır. Uşağın nəfəs alması çətinləşirsə və yaxud dodaqlarda göyərmə varsa dərhal təcili yardım çağırın. Nəfəs alma nisbətən saxlanırsa, uşağı sakitləşdirməyə çalışın, əllərinizi yuyun və pediatrla əlaqə saxlayın; uşağı tərpətmək və ya arxasına yumşaq vurmaq bəzi hallarda kömək edə bilər, lakin bu, təhlükəli situasiyalarda yalnız sürəkli təlimi olan şəxslər tərəfindən edilməlidir.

Sual: Öskürək gündəlik fəaliyyəti pozmur, amma gecələr artır — evdə hansı tədbirlər faydalıdır və nə vaxt həkimə müraciət etməliyəm?

Cavab: Gecə öskürəyi tez-tez postnazal axıntı və ya GERD (mədə turşusunun qayıtması) ilə bağlı ola bilər. Yataqda başın bir az uca tutulması, nəmli hava və burun təmizliyi kömək edə bilər. Əgər öskürək bir neçə gün ərzində yaxşılaşmır, uşağın yuxusu və qidalanması pozulursa, nəfəsalma çətinləşirsə və ya temperatur yüksəlirsə mütləq pediatrla əlaqə saxlayın. Bakıdakı valideynlər üçün İsmayılova Şövqiyyə pediatri ilə məsləhət öskürəyin səbəbini müəyyənləşdirmək və lazımi müalicəni təyin etmək üçün faydalı olacaq.