Uşaqlarda öskürək valideynlər üçün narahatlıq yarada bilər. Çox vaxt öskürək soyuqdəymə və ya yüngül respirator infeksiyalarla əlaqəlidir və ev şəraitində rahatlaşdırmaq mümkündür. Aşağıdakı təkliflər gündəlik praktiki məsləhətlərdir — onlar simptomları yüngülləşdirə və uşağın yatmasını, nəfəs almasını rahatlada bilər. Unutmayın: bu məlumat diaqnoz deyil və dəqiq qiymətləndirmə üçün həkimə müraciət etmək lazımdır.

Niyə uşaq öskürür?

Öskürək nəfəs yollarını təmizləmək üçün qoruyucu refleksdir. Uşaqlarda öskürəyin ən çox rastlanan səbəbləri viral soyuqdəymə, allergiya, burun axıntısı, bronxiolit və bəzən astmadır. Bəzi hallarda yad cismin aspirasiya edilməsi və ya sinus iltihabı da öskürəyə səbəb ola bilər. Səbəbinə görə öskürəyin xarakteri dəyişir — quru, xışıldayan, balgamlı və ya gecələr daha güclü ola bilər. Səbəbinin müəyyən olunması üçün həkim qiymətləndirməsi vacibdir.

Evdə uşağın öskürəyini yüngülləşdirmək üçün nə etmək olar

  • Rahat nəmli hava təmin edin: evdə nəm səviyyəsini 40–60% saxlayın. Soyuq buxarvericilər və ya hava nəmləndiriciləri (humidifier) quru havanı yumşaldaraq öskürəyi yüngülləşdirə bilər. Quruluşlu şəkildə təmizləməyə diqqət edin ki, kif və göbələk artmasın.
  • Bol maye verin: uşaq yaşına uyğun maye (su, ilıq kompot, ana südü və ya qarışıq) vermək balgamın incəlməsinə kömək edir və dehidrasiya riskini azaldır. Kiçik uşaılarda tez-tez, lakin az miqdarda yemək daha rahat ola bilər.
  • Burun təmizliyi: xüsusən körpələrdə burun tıxanıqlığı öskürəyi artırır. Salt (duzlu) uşaqlı burun damcıları və ya fizioloji duzlu məhlul ilə burun yuyulması rahatlıq verir. Şnuni (aspirator) ilə yumşaq şəkildə ifrazatı çıxarın.
  • Yatış vəziyyətini dəyişin: uşağın başını bir az qaldırmaq (məsələn, körpə üçün yataq başını 10–15 dərəcə yuxarı qaldırmaq və ya böyük uşaqlarda əlavə yastıq) gecə öskürəyini azalda bilər. Amma körpələri yalnız uyğun və təhlükəsiz yatış mövqeyində qoyun — müvafiq təhlükəsizlik qaydalarına əməl edin.
  • Bal (1 yaşdan yuxarı üçün): 1 yaşdan böyük uşaqlarda gecə öskürəyini azaltmaq üçün yemək qaşığı və ya ilıq su ilə qarışdırılmış bir çay qaşığı bal faydalı ola bilər. 1 yaşdan kiçik uşaqlara bal vermək olmaz.
  • Duman və qıcıqlandırıcıları aradan qaldırın: siqaret tüstüsü, spreylər, güclü ətirlər və soyuq quru hava öskürəyi pisləşdirə bilər. Evdə siqaret çəkməyin və qıcıqlandırıcıları məhdudlaşdırın.
  • İsti duş və ya hamam: isti hamamdan yaranan buxar qısa müddətdə burun tıxacını azalda və öskürəyi rahatlaşdıra bilər. Uşağı nəzarət altında saxlayın və suyun temperaturuna diqqət edin.
  • Yüngül masaj və sakitləşdirmə: uşağı qucaqlamaq, sakit musiqi və yumşaq masaj rahatlaşdırıcı təsir göstərir və gecə öskürəyinin psixoloji təsirini azalda bilər.
  • Əczaçı məsləhəti: bəzi öskürək müalicələri yalnız müəyyən yaşlarda və müəyyən simptomlarda uyğundur. Hər hansı öskürək dərmanı verməzdən əvvəl əczaçı və ya pediatrla məsləhətləşin; xüsusən də körpələrə adətən öskürək siropları tövsiyə olunmur.

Hansı hallarda dərhal həkimə müraciət etmək lazımdır

Aşağıdakı əlamətlərdən hər hansı biri varsa, uşağı dərhal tibbi qiymətləndirmə üçün pediatra aparın: nəfəs almada çətinlik (məsələn, xışıltı, kəskin sürətli nəfəsalma, qabırğa arası çəkilmə), dodaq və üzdə mavilik (sianoz), yemək yeməkdə davamlı çətinlik və ya susuzlaşma, 38°C-dən yuxarı yüksək qızdırmanın uzun müddət davam etməsi, öskürəyin birdən-gəlib şiddətlə artması və ya 48–72 saat ərzində pisləşməsi, yad cisim udma şübhəsi və ya çox gənc (xüsusən 2 aydan kiçik) körpədə öskürək. Bakıda yaşayan valideynlər üçün vaxtında pediatrik müayinə əhəmiyyətlidir — dəqiq diaqnoz və uyğun müalicə üçün pediatrla əlaqə saxlayın. Bu material diaqnoz deyil; dəqiq qiymətləndirmə üçün həkimə müraciət etməlisiniz. Əgər Bakıda mütəxəssis lazımdırsa, pediatr İsmayılova Şövqiyyə ilə əlaqə saxlayaraq uşağınızın vəziyyətini müzakirə edə və lazım olduqda müayinə təyin edə bilərsiniz.

Tez-tez verilən suallar

Sual: Körpəmə 10 aylıqdır, gecə öskürəyi çox olur. Bal verirə bilərəm?

Cavab: Bal 1 yaşdan yuxarı uşaqlar üçün təhlükəsiz ola bilər və gecə öskürəyini yüngülləşdirməyə kömək edə bilər. 1 yaşdan kiçik körpələrə bal vermək botulizm riski səbəbindən qəti qadağandır. 10 aylıq körpəniz üçün alternativ olaraq fizioloji duzlu burun damcıları, burun aspiratoru və nəmli hava təmin etmə kimi üsullardan istifadə edin və narahatlıq davam edərsə pediatrla məsləhətləşin.

Sual: Öskürəkdə hansı əczaxana preparatları istifadə etmək olar və uşaq üçün tez-tez verilən siroplar təhlükəsizdirmi?

Cavab: Uşaq üçün öskürək siroplarının əksəriyyəti yaş məhdudiyyətləri və konkret simptomlar üçün uyğundur; lakin körpələr və kiçik uşaqlar üçün bir çox sirop təhlükəsiz deyil və üstünlüklə simptomatiki tədbirlər (nəmli hava, burun təmizliyi, maye qəbulu) tövsiyə olunur. Hər hansı dərman verməzdən əvvəl pediatr və ya əczaçı ilə məsləhətləşin. Əgər uşağınızın nəfəs alışı pozulursa və ya digər narahatedici simptomlar varsa, dərhal həkimə müraciət edin.