Uşaqlarda öskürək tez-tez rastlanan simptomdur və çox vaxt yüngül infeksiyalarla əlaqəlidir. Lakin valideynlər üçün ən vacib sual: bu vəziyyət nə qədər ciddi ola bilər və nə vaxt dərhal pediatra müraciət etmək lazımdır? Aşağıdakı məsləhətlər sizə qərar verməkdə kömək edəcək. Qeyd: bu mətn diaqnoz deyil — dəqiq qiymətləndirmə üçün pediatrla müayinə zəruridir.

Öncə nələrə diqqət yetirin?

Öskürəyin qiymətləndirilməsində uşağın yaşı, ümumi vəziyyəti və müşayiət edən əlamətlər önəmlidir. Yeni doğulmuşlar və kiçik yaşlılar (xüsusilə 3 aylıq və daha kiçiklər) daha həssasdır. Diqqət edin: öskürəyin başlanma vaxtı, yeri, gecə/aktivlik zamanı artması, bəlğəm və ya qanlu ifrazat, həmçinin müşayiət edən qızdırma, burun axması, nəfəsalmada problemlər, yemək yeməkdə çətinlik, susuzlaşma və davranış dəyişiklikləri. Xroniki xəstəliklər (məsələn, astma, ürək xəstəliyi, immun çatışmazlığı) varsa, daha tez təcili yardım düşünülməlidir.

Dərhal pediatra müraciət etməli olduğunuz əlamətlər

  • Nəfəs alma çətinliyi: uşağın gözlə görünən nəfəs sürətinin çox artması, döş qəfəsinin içəri çəkilməsi, burun qanadlarının geniş açılması və ya uşaq danışarkən nəfəs almaqda çətinlik.
  • Dodaqların, dırnaqların və ya dərinin mavimsi-mor rəng alması (sianoz) — bu, oksigen çatışmazlığı göstəricisi ola bilər.
  • Uşağın çox uyuşuk, oyandırmaq çətin və ya qeyri-reaktiv olması.
  • 3 aylıqdan kiçik körpədə hər hansı bir qızdırma (ölçülmüş temperatur 38°C və ya daha yüksək) və ya ümumi pis vəziyyət.
  • Qidalanma və maye qəbulu çox azalması, sidik çıxarmada kəskin azalma (susuzlaşma əlamətləri).
  • Öskürək zamanı qusmalar, qanlı bəlğəm və ya davamlı qusma.
  • Dayanmaz yüksək hərarət və ya qızdırma dərmanlarına reaksiya vermirsə.
  • Stridor (səssiz, hırıltılı nəfəs) və ya sakit vəziyyətdə belə güclü hırıltı.
  • Ani boğulma, yad cisim udma şübhəsi və ya öskürəyin birdən və güclü başlanması (xüsusən kiçik uşaqlarda).
  • Mövcud xroniki xəstəlikləri olan uşaqlarda vəziyyətin kəskin pisləşməsi.

Nə etməli və necə hazırlanmalı — qısa praktiki tövsiyələr

Əgər yuxarıdakı əlamətlərdən hər hansı biri varsa, dərhal pediatra və ya təcili tibbi yardım xidmətinə müraciət edin. Evdə ilk dəqiqələrdə edə biləcəyiniz tədbirlər: sakit olun, uşağı rahat vəziyyətə gətirin (şaquli və ya başı bir az yuxarı), ağız və burun yolunu açıq saxlayın, uşağa maye verilməsinin mümkünlüyünü təmin edin. Burun tıxanıqlığı varsa, fizioloji natrium xlorid (duzlu su damcıları) və nazal aspiratordan istifadə etmək rahatlaşdırıcı ola bilər. Evdə hava quru isə nəmli məkan yaratmaq (məsələn, nəm dəsmal və ya buxar maşını) fayda verə bilər. Xəstə uşağa öskürək dərmanlarını və ya antibiotikləri pediatr məsləhəti olmadan verməkdən çəkinin — bunun zərəri ola bilər. Həkimə müraciət etdikdə uşağın yaşı, simptomların başlanma vaxtı, qızdırma tarixi, əvvəlki xəstəliklər, istifadə olunan dərmanlar və allergiyalar barədə məlumat verin. Əgər mümkündürsə, öskürənin videonu çəkib həkimə göstərmək diaqnozu asanlaşdıra bilər. Bu məlumat diaqnoz əvəzi deyil. Dəqiq qiymətləndirmə və müalicə planı üçün pediatrla üz-üzə müayinə lazımdır. Bakıda yaşayan valideynlər uşağın vəziyyətini qiymətləndirmək üçün yaxın pediatrik klinikaya və ya təcili yardıma müraciət edə bilər; qeyri-təcili hallarda İsmayılova Şövqiyyə kimi pediatrlarla məsləhətləşmək faydalıdır. Eyni klasterdə olan digər mövzular: uşaqlarda qızdırma, bronxiolit, allergik öskürək və xroniki öskürəyin səbəbləri — bu mövzularda ayrıca məsləhət faydalıdır.

Tez-tez verilən suallar

Sual: Uşaq gecə öskürür, ancaq nəfəsi normaldır və hərarəti yoxdu — nə etməliyəm?

Cavab: Əgər nəfəsi rahatdır və ümumi vəziyyəti yaxşıdırsa, əvvəlcə evdə müşahidə və sadə rahatlaşdırıcı tədbirlər yetərlidir: başını bir az yuxarı qaldırmaq, otaqda nəm səviyyəsini artırmaq, burun tıxanıqlığını fizioloji məhlulla açmaq və uşağı kifayət qədər maye ilə təmin etmək. Gecə vəziyyət pisləşərsə (nəfəs darlığı, mavi-ləkələnmə, yemək yeməmək və ya uşaq çox sakitləşərsə), dərhal pediatra və ya təcili yardıma müraciət edin. Hər zaman dəqiq qiymətləndirmə üçün pediatrla əlaqə məsləhətdir.

Sual: Öskürək varsa antibiotik verməliyəm?

Cavab: Öskürək müxtəlif səbəblərlə — viruslar, bakteriyalar, allergiyalar və ya yad cisimlə bağlı ola bilər. Antibiotiklər yalnız bakterial infeksiyalar zamanı təsirlidir və həkim tərəfindən təyin edilməlidir. Virus mənşəli öskürəklərdə antibiotiklərin faydası yoxdur və zərərli ola bilər. Uşağın vəziyyətini pediatr qiymətləndirsin, zərurət olduqda müvafiq müalicə təyin edilsin. Bakıdakı pediatrınız — məsələn, İsmayılova Şövqiyyə — uşağın simptomlarını dinləyib, lazım gəlsə laborator və ya əlavə müayinə təklif edəcək. Yenə də vurğulamaq istərəm: bu məlumat diaqnoz deyil və dəqiq qiymətləndirmə üçün pediatrla müraciət mütləqdir.