Uşaqlarda öskürək tez-tez rast gəlinən əlamətdir və adətən yüngül respirator infeksiyalarla əlaqəlidir. Lakin bəzi hallar vardır ki, öskürək ciddiləşə və dərhal pediatr yardımı tələb edə bilər. Aşağıdakı məsləhətlər valideynlər üçün sadə, praktik göstərişlərdir. Unutmayın ki, bu məlumat diaqnoz deyil — dəqiq qiymətləndirmə üçün pediatra müraciət edilməlidir.

Hansı əlamətlər dərhal pediatra və ya təcili tibbi yardım çağırılmasını tələb edir?

Aşağıdakı vəziyyətlərdən hər hansı biri varsa, dərhal pediatra müraciət edin və ya təcili yardım çağırın. Bu əlamətlər uşağın ümumi vəziyyətinin pisləşdiyini göstərə bilər və tez müdaxilə tələb olunur: - Nəfəs almaqda çətinlik: sürətli nəfəsalma, qarın və döş qəfəsində çöküntü (retractions), burun qanadlarının genişlənməsi. - Mavi və ya boz rəngdə dodaqlar, dil və ağız ətrafı (sentrəll sianoz). - Xəstəlikdən əvvəl normal olan uşağın qəflətən çox yatqın, zəif və ya ayırd edilə bilməməsi. - Davamlı qusma və maye qəbulu olmaması, susuzlaşma əlamətləri (az sidik, qurumuş ağız, göz yaşı yoxdur). - 3 aydan kiçik körpədə hər hansı temperatur (çünki bu yaşda hərarət təhlükəli ola bilər). - Yüksək hərarət (xüsusən 38.5–39°C və üzərində) və analjezikə baxmayaraq düşməməsi, xüsusən uşağın ümumi vəziyyəti pisləşirsə. - Öskürəklə yanaşı yüksək səsli xəfif və ya huşunu itirmə, huşunun azalması. - Öskürək zamanı udma çətinliyi, tənəffüsün dayanması (apne) və ya qıcolma/konvulsiyalar. - Öskürəyin kəskin, qəfil başlaması və uşağın nitq və ya udma funksiyalarının pozulması (ya da yad cisim yutma şübhəsi). Bu əlamətlərdən hər hansı biri varsa, xüsusilə Bakıda yaşayırsınızsa, vaxt itirmədən pediatr və ya təcili tibbi yardım ilə əlaqə saxlayın.

Evdə nə etmək olar — dərhal və təhlükəsiz ilkin tədbirlər

  • Uşağı sakitləşdirin və dik vəziyyətdə oturtun. Bu, nəfəs almanı asanlaşdırmağa kömək edər.
  • Kifayət qədər maye verin, amma qusma varsa sürətli maye verməyin. Körpəyə süd/verilmə davam etməlidir əgər qəbul edə bilirsə.
  • Burun tıxanıqlığı varsa uşağın yaşına uyğun fizioloji duzlu məhlul (saline) damcıları və nazal aspirator istifadə edin — xüsusilə qidalanma və yatma asanlaşar.
  • İstifadəçi göstərişlərinə uyğun olaraq otaqda nəm səviyyəsini artırmaq (isti duşda yaranan buxar və ya nəmləndirici) bəzən rahatlıq verir, lakin körpənin yaxınında isti su qabları qoymaqdan çəkinin.
  • Ağır öskürəkdə və ya nəfəs darlığında öskürək yatırıcı dərmanlar (kəsmə/antitussiv) uşaqlarda tövsiyə edilmir — dərmanları yalnız pediatr məsləhəti ilə verin.
  • Qızdırma varsa temperaturu ölçün və yaşa uyğun antipiretik (pediatr tövsiyəsi ilə) istifadə edin; 3 aylıqdan kiçik körpələrdə hərarət varsa uşağı həkimə aparın.
  • Öskürəyin nə vaxt başladığını, neçə gündür davam etdiyini, səsin necə olduğunu (xırıltı, xırıltılı nəfəs, "whoop" tərzi səs) və əlavə əlamətləri qeyd edin — bu məlumat həkim üçün faydalı olacaq.

Dəqiq nə vaxt pediatra müraciət etməliyəm — praktiki göstəricilər

Həmçinin aşağıdakı daha konkret vəziyyətlərdə pediatra erkən müraciət faydalıdır: körpədə hərarət, nəfəs sürətinin artması (yaşa görə nəzərə alın), gecikmiş bərpa, əvvəlki xroniki nəfəs yolu xəstəliyi (astma, bronxit), immunitet pozğunluğu, və ya uşağın qidalanmasının və yuxusunun pozulması. Əgər öskürək 1–2 həftə ərzində yaxşılaşmır və ya pisləşirsə, müayinə üçün pediatrla əlaqə saxlayın. Bakıdakı valideynlər üçün tövsiyə olunur ki, əgər vəziyyət nəzarətdən çıxırsa, tanıdığınız pediatra və ya pediatriya şöbəsinə müraciət etsinlər. Bu məqalədə həmçinin öskürəyin səbəbləri, dərman seçimi və öskürəyin qarşısının alınması kimi yaxın mövzulara toxunulur; bu mövzular müstəqil olaraq əlavə müzakirə tələb edir.

Tez-tez verilən suallar

Sual: Uşağın gecə öskürəyi pisdirsə, səhərədək gözləmək olarmı?

Cavab: Əgər öskürək yüngüldür və uşaq aktiv, yaxşı yeyir və nəfəsində ciddi çətinlik yoxdursa, adi tədbirlərlə evdə baxmaq olar: başının altını bir az yüksəltmək, nəmli hava, nazal təmizləmə. Lakin öskürək kəskinləşirsə, nəfəs darlığı, mavi rəngin əmələ gəlməsi, qidalanma çətinliyi və ya uşağın sakitləşməməsi halında səhər gözləməyin — dərhal pediatra və ya təcili yardıma müraciət edin.

Sual: Körpə 2 aylıqdır və öskürəyi ilə birlikdə 37.8°C hərarəti var. Nə etməliyəm?

Cavab: 2 aylıq və daha kiçik körpələrdə hərarət daha ciddi hesab olunur. Belə vəziyyətdə dərhal pediatrla əlaqə saxlayın və tövsiyə olunduğu halda müayinə üçün uşağı həkimə aparın. Həkim uşağın ümumi vəziyyətini, nəfəsini və digər əlamətləri qiymətləndirərək müvafiq müayinə və müalicəni təyin edəcək. Bakıdakı valideynlər üçün pediatrla əlaqə saxlamaq və lazım gəldikdə təcili yardım çağırmaq doğru addımdır.

Uşağınızın öskürəyi ilə bağlı dəqiq müayinə və fərdi tövsiyə üçün pediatr Əfsanə Allazova ilə əlaqə saxlayın. Əfsanə xanım pediatriya üzrə ixtisaslı həkimdir və Bakıda uşaqların müalicəsi və məsləhətləşdirilməsi üzrə kömək edə bilər. Yenə də xatırladırıq: bu mətn diaqnoz deyil — uşağın vəziyyəti üçün həkim müayinəsi vacibdir.