Uşaqlarda öskürək valideynlər üçün narahatlıq doğuran əlamətlərdən biridir. Bu yazıda öskürəyin hansı hallarda daha ciddi ola biləcəyini, nələrə diqqət etməli olduğunuzu və ev şəraitində nə kimi təhlükəsiz tədbirlər görə biləcəyinizi sadə və praktik dildə izah edirəm. Qeyd: bu məlumat diaqnoz deyil — dəqiq qiymətləndirmə və müalicə üçün pediatrla, məsələn, Bakıda fəaliyyət göstərən pediatr Könül Mirzəyeva ilə məsləhətləşməlisiniz.

Uşağın öskürəyində niyə diqqətli olmalısınız — əsas səbəblər və risklər

Öskürək tənəffüs yollarının özünü təmizləmək reaksiyasıdır və yüngül soyuqdəymədən başlayaraq daha ciddi aşağı tənəffüs yolu infeksiyalarına qədər müxtəlif səbəblərlə bağlı ola bilər. Diqqətli olmaq vacibdir, çünki bəzi əlamətlər tənəffüsün kəskin şəkildə zəiflədiyini və dərhal tibbi müdaxilə tələb edə bilər. Uşağın yaşı, xroniki xəstəlikləri (məsələn, astma, doğma ürək qüsurları), əlamətlərin başlanma sürəti və ümumi vəziyyəti qiymətləndirmədə önəmlidir.

Fövqəladə və tez həkimə getməli əlamətlər

  • Nəfəsalma çətinliyi: sürətli nəfəsalma, burnun qanadlarının geniş hərəkəti, sinədə girinti (göğüs əzələlərində çəkilmə) və ya uşaq danışmaqda/oynamaqda çətinlik çəkirsə.
  • Göyərmə (siblər, dodaq və ya üzün göyərməsi) — bu, oksigen çatışmazlığının əlaməti ola bilər.
  • Anafilaksiya və ya ağır allergik reaksiya əlamətləri: sürətlə şişən üz, dil, nəfəs darlığı, çox qızdırma və bayılma.
  • Susturucu və ya davamlı qısa fasiləli nəfəs dayanması (apne ya da nəfəsin kəsilməsi) — xüsusilə körpələrdə kritikdir.
  • Güclü, davamlı yüksək hərarət və ya 48 saatdan çox davam edən pisləşmə; çox zəif reaksiya, yuxululuq və ya qidalanma problemleri.
  • Qanlı ifrazat və ya ağır, davamlı xırıltı və ya hırıltılı tənəffüs.
  • Dehidrasiya əlamətləri: sidiyin azalması, çox susuzluq, quru ağız, göz yaşının olmaması və ya uşağın ümumi zəif görünməsi.
  • 3 aylıqdan kiçik körpələrdə hər hansı temperatur və ya öskürək yaranması zamanı dərhal müayinə tələb olunur.

Evdə nə etməli: praktik və təhlükəsiz tövsiyələr

1) Uşağı sakitləşdirin və rahat oturma vəziyyətinə gətirin. Panikə düşmək nəfəs almağı çətinləşdirə bilər. 2) Nəfəs almağa kömək üçün otağın nəmliyini artırın — isti duşun buxarından və ya nəm cihazından qısa müddətdə istifadə etmək faydalı ola bilər. 3) Kiçik uşaqlarda burun tıxanıqlığını aradan qaldırmaq üçün fizioloji məhlul ilə burun yuyulması və ya nazal aspiratordan istifadə edə bilərsiniz. 4) Uşağın qidalanma və maye qəbulunu izləyin — kifayət qədər maye içməsi və normal sidik ifrazatı əhəmiyyətlidir. 5) Qeyri-steroid və ya paraasetomol tərkibli dərmanlardan istifadə yalnız pediatr məsləhəti ilə; xüsusilə uşağın yaşı və çəkisi nəzərə alınmalıdır. 6) OTC (reseptsiz) öskürək dərmanlarını kiçik uşaqlara vermək adətən tövsiyə edilmir — bu barədə həkimlə danışın. 7) Evin içərisində siqaret tüstüsü, güclü ətirlər və soyuducu/duman kimi qıcıqlandırıcı amillərdən uzaq tutun. 8) Əlamətlərdə yaxşılaşma yoxdursa və ya yuxarıda göstərilən ciddi əlamətlərdən hər hansı biri varsa, təcili olaraq pediatrla əlaqə saxlayın — Bakıda yaşayırsınızsa, yaxın pediatr klinikasına və ya təcili yardım xidmətinə müraciət edin.

Tez-tez verilən suallar

Sual: Uşağın öskürəyi gecə daha pis olur — bu normaldırmı və nə etməliyəm?

Cavab: Bir çox uşaqda gecə öskürəyi artır, çünki yatarkən boşalan yollar və sinə mövqeyi mexaniki səbəblərlə bağlıdır. Yatarkən başın və kürəyin bir qədər qaldırılması, otağın nəmli saxlanılması və yatmazdan əvvəl burun təmizliyi kömək edə bilər. Lakin əgər gecə öskürəyi ilə birlikdə nəfəsalma çətinliyi, göyərmə, yüksək hərarət və ya uşağın oyanmağına və qidalanmağına mane olacaq dərəcədə pisləşmə varsa, dərhal pediatrla əlaqə saxlayın. Bu məlumat diaqnoz deyil — dəqiq müayinə üçün həkimə müraciət etmək lazımdır.

Sual: Öskürək uzun müddət davam edirsə antibiotik lazımdırmı?

Cavab: Öskürək viral və ya bakterial səbəblərlə bağlı ola bilər; çox vaxt viral infeksiyalar özbaşına yaxşılaşır və antibiotik tələb etmir. Antibiotik yalnız həkim tərəfindən bakterial infeksiya diaqnozu qoyulduqda və ya spesifik göstəriş olduqda istifadə edilməlidir. Uşağın simptomları (fever, təngnəfəslik, xırıltı, uzun müddət davam edən pisləşmə) olduqda pediatr müayinəsi lazımdır. Bakıda pediatr Könül Mirzəyeva uşağın ümumi vəziyyətini qiymətləndirərək, lazım gələrsə əlavə müayinə və müalicə planı təklif edə bilər.

Sual: Hər hansı müayinələr tələb oluna bilərmi?

Cavab: Bəli — pediatr lazım bildikdə fiziki müayinə, ağciyər dinləmə, bəzən rentgen, oksigen doyması ölçümü və ya burun-udlağı mədəniyyəti kimi testlər təyin edə bilər. Bu qərarlar uşağın klinik vəziyyətinə görə verilir. Dəqiq qiymətləndirmə üçün Bakıda pediatrla, məsələn, Könül Mirzəyeva ilə əlaqə saxlayın və uşaq müayinə edilsin.