Uşaqlar tez-tez soyuqdəymə və öskürək keçirirlər — bu, valideynləri narahat edir. Hansı vəziyyətlərdə sakit gözləmək, nə vaxt isə pediatrla əlaqə saxlamaq lazım olduğunu bilmək faydalıdır. Aşağıdakı məlumatlar praktiki tövsiyələr verir, amma xatırladım ki, bu mətn diaqnoz deyil və dəqiq qiymətləndirmə üçün həkimə müraciət etmək lazımdır.

Başlanğıc mərhələdə nə etməli — ilk 48–72 saat

Öskürək adətən viral infeksiyalarla başlayır və ilk bir neçə gün ərzində yüngül və ya orta səviyyədə olur. Evinizdə edə biləcəyiniz sadə tədbirlər: - Uşağı rahat saxlayın, kifayət qədər maye verin (su, süd və ya ana südü); - Otaq havasını çox quru tutmayın — nəm/nemli hava daha rahatdır; evdə təhlükəsiz buxarlandırıcı və ya istiliknik nəmləndiricidən istifadə etmək olar; - Kiçik uşaqlarda burun tutulmasını asanlaşdırmaq üçün duzlu burun damcıları və nazik aspirator (burun çəkən cihaz) istifadə edin; - Əgər uşaq yüksək hərarətli və narahatdırsa, yaşa uyğun antipiretik (paracetamol/ibuprofen) istifadə etməzdən əvvəl pediatrla məsləhətləşin; - Öskürək dərmanlarını, xüsusilə 2 yaşdan kiçik uşaqlarda, həkim məsləhəti olmadan verməyin. Bu dövrdə bir çox öskürəklər öz-özünə düzəlir. Lakin aşağıdakı əlamətlər olarsa, pediatrla əlaqə saxlamaq lazımdır.

Hansı hallarda pediatrə müraciət etməliyəm — dərhal və ya bir neçə gündən sonra

  • Tənəffüs çətinləşməsi: nəfəs almaqda sürətlənmə, göyərmə (dodaq və ya üzün mavimsi rəng alması), qabırğalararası və ya qarnındakı çəkişmələr;
  • Uşağın yemək və maye qəbulunu ciddi azaltması, susuzlaşma əlamətləri (az sidik, qurumuş dodaqlar, ağlamaqda göz yaşının olmaması);
  • 3 aydan kiçik körpədə hər hansı yüksək hərarət və ya öskürək — bu yaş qrupunda həkimə dərhal müraciət məsləhətdir;
  • Yüksək, davamlı və ya pik həddə olan hərarət; uşağın apatiya, çox yuxulu və ya baş ağrısı kimi ciddi əlamətləri varsa;
  • Öskürəkdə qan gəlməsi və ya balonculu, yaşıl-çirkli ifrazat;
  • Öskürək 7–10 gün ərzində yaxşılaşmır və ya 2 həftədən sonra davam edərsə — bu halda pediatrın qiymətləndirməsi vacibdir; xroniki və ya təkrarlanan öskürək üçün qiymətləndirmə tələb olunur;
  • Uşağın səsini dəyişməsi (sürküşən, xırıltılı və ya boğulma hissi) və ya öskürəyin gecələr və ya fəaliyyət zamanı pisləşməsi — allergiya, astma və ya bronxit ehtimalını araşdırmaq üçün həkimə müraciət etmək lazımdır.

Həkimə gedərkən nələri hazır etməliyəm və nə gözləmək olar

Pediatr sizi müayinə edərkən öskürəyin başlanma vaxtı, şəkli (quru, nəmli, gecə artan), yanaşı əlamətlər (hərarət, nəfəs darlığı, qida qəbulunun azalması) və əvvəllər olan xəstəliklər barədə soruşacaq. Görüş üçün hazır edin: - Öskürəyin nə vaxt başladığını və necə dəyişdiyini qeyd edin; - Uşağın temperaturunu və verdiyiniz dərmanları yazılı şəkildə gətirin; - Bəzi hallarda həkim əlavə tənəffüs səsinə qulaq asmaq üçün stetoskopla dinləmə, burun/boğaz baxışı və lazım olsa rentgen və ya laboratuvar testləri istəyə bilər. Bu qiymətləndirmə ilə pediatr düzgün məsləhət verəcək — evdə davamlı nəzarət, medikamentoz müalicə və ya daha ixtisaslaşmış qiymətləndirmə lazım olub-olmadığını bildirəcək. Yenə qeyd edirəm: burada verilən məsləhətlər ümumidir və diaqnoz əvəzi deyil; dəqiq qiymətləndirmə üçün həkimə müraciət etmək vacibdir.

Tez-tez verilən suallar

Sual: Öskürək 5 gündür davam edir, lakin uşaq aktivdir və yemək yeyir — indi nə etməliyəm?

Cavab: Əgər hərarət yoxdursa, nəfəs çətinliyi və ya susuzlaşma əlamətləri yoxdursa, evdə müşahidəyə davam edə bilərsiniz. Bol maye, yatarkən başın bir qədər yüksəldilməsi və otağın nəmliyi kömək edə bilər. 7–10 gündən sonra yaxşılaşma yoxdursa pediatrla əlaqə saxlayın.

Sual: Körpəmdə öskürəklə birlikdə boğulma və nəfəs almaqda siqnallar görürəm — nə vaxt təcili yardım çağırmalıyam?

Cavab: Əgər dodaqlar və üz mavimsi görsənirsə, nəfəs alma çətinləşirsə, sürətlə nəfəs alıb-verirsə və ya uşaq şüurunu itirirsə, dərhal təcili yardım çağırın. Bu qəflətən yaranan və ciddi əlamətlərdir və təxirəsalınmaz qiymətləndirmə tələb edir.

Sual: Öskürək gecələr daha çox artır — bu normaldırmı və nə edə bilərəm?

Cavab: Gecələr öskürəyin artması burun boşluğundakı məsamələrin dolması və ya piylənmə ilə bağlı ola bilər. Yatarkən başın bir az yüksəldilməsi, burun duzlu məhlulu və otağın nəm səviyyəsinin artırılması fayda verə bilər. Əgər gecə öskürəyi tez-tez təkrarlanırsa, pediatr allergic və ya astmatik səbəbləri qiymətləndirməlidir.

Əlavə mövzular kimi uşaqda qızdırmanın idarə edilməsi, bronxiolit və xroniki öskürəyin səbəbləri kimi mövzularla maraqlana bilərsiniz — bu mövzular da pediatrik qayğı çərçivəsində əhəmiyyətlidir. Bakı daxilində ailəniz üçün pediatr axtarırsınızsa və öskürək barədə dəqiq müayinəyə ehtiyac varsa, pediatr Könül Mirzəyeva ilə əlaqə saxlayıb uşağınız üçün qiymətləndirmə və məsləhət ala bilərsiniz. Yenə bildirim ki, bu məlumat diaqnoz deyil və dəqiq qiymətləndirmə üçün həkimə müraciət edilməlidir.