Aybaşı zamanı müəyyən narahatlıqlar normal hesab olunsa da, bəzi hallar dərhal tibbi müdaxilə tələb edə bilər. Bu məqalədə aybaşı zamanı çox qanama, şiddətli ağrı və digər xəbərdarlıq nişanələrində nə etməli olduğunuz barədə sadə və praktik məsləhətlər verilir. Qeyd: bu məlumat diaqnoz deyil — dəqiq qiymətləndirmə və müalicə üçün həkimə müraciət etmək vacibdir.

Hansı hallar təcili və ya həkimə müraciət tələb edir

Aşağıdakı vəziyyətlərdə dərhal həkimə və ya təcili tibbi yardıma müraciət edin. Bu siqnallar qanaxmanın və ya digər problemin daha ciddi ola biləcəyini göstərir və vaxt itirmədən qiymətləndirmə tələb edir: - Bir saat ərzində sanitariya vasitənizi (pad/tampon) tamamilə dolduğunu görürsünüz və qanaxma davam edir. - Güclü ağrı, huşun getməsi, sərt zəiflik və ya nəfəs darlığı hiss edirsiniz. - Ayaqda qalmaqda çətinlik, sürətli ürək döyüntüsü və ya başgicəllənmə varsa. - Qızdırma və ya pis iyli axıntı müşahidə olunursa (infeksiya əlaməti ola bilər). - Ayaqaltı və ya qarın nahiyəsində kəskin, partlayıcı tipli ağrı — xüsusən hamiləlik ehtimalı varsa. - Böyük qan laxtaları ötürürsünüz (məsələn, təxminən sikkə və ya daha böyük) və bu təkrarlanır. Bu simptomlardan hər hansı biri varsa, Bakıda və ya yaşadığınız yerdə təcili yardım və ya ginekoloqla əlaqə yaradın. Ev şəraitində yüngül narahatlıq üçün məsləhətlər verilə bilər, amma yuxarıdakı əlamətlər həkim müayinəsi tələb edir.

Nə etməli — evdə ilkin yardım və rahatlama

  • Qanaxma miqdarını qiymətləndirin: istifadə etdiyiniz sanitariya vasitələrinin sayını və dəyişmə tezliyini yazın. Bir saat ərzində pad/tamponu dolduğunu görürsünüzsə, bu zəif hesab olunmur və tibbi qiymətləndirmə tələb edir.
  • İstirahət və ayaqları bir qədər qaldırma qanaxmanı azaltmağa kömək edə bilər.
  • İsti kompres və ya istilik yastığı yüngül və orta səviyyəli ağrını azaltmağa kömək edir. İsti su şüşəsini dəqiq qoymayın və dəri yanıqları olmaması üçün diqqətli olun.
  • Ağrıkəsicilər: ümumiyyətlə, ibuprofen və ya naproksen kimi NSAID-lər menstruasiya ağrısını azaltmağa kömək edir (əlbəttə, əgər sizin üçün kontrendikasiya deyilsə). Parasetamol da istifadə edilə bilər, lakin iltihab əleyhinə təsiri azdır. Dərman qəbul etməzdən əvvəl xroniki xəstəlik və istifadə etdiyiniz digər dərmanları həkimlə müzakirə edin.
  • Hidratasiya və yüngül qidalanma — çox qan itirmisinizsə, enerji və maye bərpası vacibdir.
  • Sanitariya vasitələrini saxlayın: həkimə gedərkən nə qədər və hansı növ vasitə istifadə etdiyinizi demək üçün kömək edir. Xüsusi olaraq nə qədər tez-tez dəyişdirdiyinizi yazın.
  • Antikoaqulyant (qan durulaşdırıcı) qəbul edirsinizsə və qanaxma artıbsa, dərhal həkimə xəbər verin.
  • Qızdırma, pis iyli axıntı və ya davamlı ağır ağrı varsa tampon istifadə etməyin; həkimə müraciət edin.

Mümkün səbəblər və nə gözləmək lazımdır

Aybaşı zamanı çox qanama və ya güclü ağrının səbəbləri müxtəlif ola bilər. Yayğın səbəblər arasında mioma (uşaqlıq əzələ şişləri), endometriumun pozğunluqları, hormonal tarazlığın pozulması, endometrioz, adenomyoz, iltihabi xəstəliklər və qan laxtalanma pozğunluqları var. Hamiləliklə bağlı problemlər (məsələn, düşmə və ya ektopik hamiləlik) də qanaxmaya səbəb ola bilər. Dəqiq səbəbi təyin etmək üçün adətən vaginal müayinə, Qan və hormonal testləri, transvaginal ultrasəs və lazım gəldikdə əlavə görüntüləmə və ya biopsiya tələb oluna bilər. Qeyd etmək vacibdir ki, bu qısa siyahı diaqnoz deyil. Ətraflı qiymətləndirmə üçün ginekoloqun müayinəsi, laboratoriya və görüntüləmə testləri tələb olunur. Bakı daxilində və ya regionunuzda mütəxəssis ginekoloqun görüşü planlamaq ən doğru addımdır. Aybaşı problemləri ilə əlaqəli digər mövzulara nümunə olaraq aybaşı gecikməsi, menstruasiya dövrünün nizamsızlığı və hormonal müalicələr göstərilə bilər; bunlar eyni klinik klasterə daxildir və həkiminiz tərəfindən birlikdə qiymətləndirilə bilər.

Tez-tez verilən suallar

Sual: Bir saat ərzində padı tamamilə doyurursam, dərhal təcili yardım çağırmalıyam?

Cavab: Bir saat ərzində padı və ya tamponu tamamilə doldurma təcili xəbərdarlıq əlamətidir. Əgər bu vəziyyət bir dəfə baş veribsə və sizdə zəiflik, başgicəllənmə və ya sürətli ürək döyüntüsü varsa, dərhal təcili yardım çağırın. Əgər ümumi vəziyyətiniz nisbətən yaxşıdırsa, ən qısa zamanda ginekoloqa müraciət edin — Bakıdakı ginekoloji mərkəzlərdə dərhal qiymətləndirmə və lazım gələrsə müdaxilə mümkündür.

Sual: Şiddətli aybaşı ağrısı üçün hansı ev üsullarını sınaya bilərəm və nə vaxt həkimə müraciət etməliyəm?

Cavab: İlk kömək üçün isti kompres, istirahət, maye qəbul və ibuprofen/naproksen kimi NSAID-lər faydalı ola bilər (əgər sizin üçün uyğun və kontrendikasiya deyilsə). Əgər ağrı güclüdür və xarici müdaxilə ilə azalırsa, və ya hər dəfə aybaşı zamanı gündəlik fəaliyyətinizi pozursa, həkimə baxış üçün müraciət etmək lazımdır. Həmçinin, ağrı ilə birlikdə yüksək temperatur, davamlı qusma, huş itməsi və ya güclü qanaxma varsa, dərhal tibbi yardım tələb olunur. Bu məlumat diaqnoz deyil; dəqiq qiymətləndirmə və fərdi müalicə planı üçün mütləq ginekoloqa müraciət edin. Sonda, əgər Bakıda mütəxəssis axtarırsınızsa, ginekoloq Arzu Abdullayeva ilə əlaqə qurmaq və vəziyyətinizi qiymətləndirmək üçün müayinə təyin etmək məsləhətdir.