Bir çox valideyn hesab edir ki, qız uşağı böyüyənə qədər yalnız pediatra getmək kifayətdir, ginekoloq isə “sonra, yeniyetmə olanda” lazımdır. Amma əslində qızların sağlamlığı həm pediatrın, həm də ginekoloqun ortaq məsuliyyət sahəsidir – sadəcə hər həkimin rolu fərqli vaxtlarda ön plana çıxır.

Xüsusilə Bakı və Azərbaycanın digər şəhərlərində valideynlərin daha çox məşğul həyatı fonunda vacibdir ki, uşağın sağlamlığına sistemli yanaşma olsun: həm ümumi inkişaf, həm də gələcək reproduktiv sağlamlıq nəzərə alınsın.

Pediatrın rolu: sağlamlığın “başlanğıc nöqtəsi”

İlk illər və ibtidai sinif yaşı dövründə qız uşağını ən çox pediatr görür. O:
– boy və çəkini, ümumi inkişafı izləyir;
– immun sistem, tez-tez xəstələnmə, yorğunluq, iştaha kimi şikayətlərə diqqət edir;
– qalxanabənzər vəz, çəki artığı və ya çatışmazlığı kimi endokrin problemləri vaxtında görə bilər;
– orqanizmin erkən və ya gec cinsi yetişmə əlamətlərini izləyir.

Əgər valideynlər pediatra açıq sual verir və müşahidələrini səmimi bölüşürsə, həkim vaxtında qız uşağını ginekoloqa yönləndirə bilər – bu, mütləq “ciddi diaqnoz” demək deyil, sadəcə profilaktik və dəqiqləşdirici addımdır.

Nə zaman yalnız pediatr kifayət edə bilər?

Bəzən ilk addım kimi məhz pediatra müraciət etmək daha doğrudur. Məsələn, qızda:
– tez-tez halsızlıq, baş ağrısı, solğunluq;
– yuxu və iştaha pozğunluğu;
– məktəbdə tez yorulma, diqqət çətinliyi;
– qarında periodik ağrılar, amma hələ aybaşı yoxdur.

Bu halların arxasında çox zaman qanazlığı, vitamin çatışmazlığı, qalxanabənzər vəzin pozğunluğu və ya xroniki stress dayanır. Bütün bunlar gələcək menstrual dövrə və hormonal balansaya təsir edir, buna görə pediatrın qiymətləndirməsi vacibdir.

Nə zaman ginekoloqa mütləq getmək lazımdır?

Elə vəziyyətlər var ki, burada artıq uşaq / yeniyetmə ginekoloqunun iştirakı vacibdir:
– aybaşı çox erkən başlayıb (9 yaşdan əvvəl) və ya 15 yaşdan sonra hələ də başlamayıb;
– dövr əvvəl müntəzəm olub, son aylarda kəskin şəkildə pozulub;
– aybaşı çox ağrılı keçir, qız məktəbə gedə bilmir, güclü spazmlar olur;
– çox güclü və ya uzun sürən qanaxma, laxtalar, kəskin zəiflik;
– intim nahiyədə qaşınma, xoşagəlməz qoxu, qeyri-adi ifrazat;
– qarının aşağı hissəsində daimi və ya tekrar edən ağrılar.

Bu hallarda ginekoloq daxili orqanların inkişafını qiymətləndirir, lazım gəlsə, USM və analizlər təyin edir, həm valideynə, həm də qıza baş verənləri sadə dildə izah edir və fərdi müalicə planı hazırlayır.

Pediatr və ginekoloq birlikdə necə işləyir?

İdeal yanaşma odur ki, həkimlər “bir-biri ilə yarışmır”, əksinə bir-birini tamamlayır:
– pediatr immunitet, qidalanma, xroniki xəstəliklər və ümumi inkişafı izləyir;
– ginekoloq menstrual dövr, hormon fonu və reproduktiv sistemi qiymətləndirir;
– ehtiyac olduqda, müalicə və müşahidə planı birgə müzakirə olunur.

Məsələn, artıq çəki, sızanaq, dövr pozuntusu və güclü stress fonunda təkcə “bir dərman” kifayət etmir. Burada düzgün qidalanma, yuxu rejimi, psixoloji dəstək və ginekoloji nəzarət birlikdə effekt verir.

Valideynlər nələri özləri dəyişə bilər?

– Qız uşağının sağlamlığı mövzusunu “tabu” etməmək, suallara sakit cavab vermək.
– Aybaşı, bədən dəyişiklikləri, əhval dəyişikliyi barədə açıq danışmaq.
– Uzun müddət davam edən şikayətləri “yeniyetməlikdir, keçər” deyib görməzdən gəlməmək.
– Bakı və digər şəhərlərdə müntəzəm profilaktik müayinələri planlaşdırmaq: əvvəlcə pediatr, lazım gəldikdə – ginekoloq.

Bu məqalə ümumi məlumat üçündür və öz-özünə diaqnoz qoymaq üçün nəzərdə tutulmayıb. Əgər qızınızın dövründə, əhvalında və ya ümumi vəziyyətində sizi narahat edən dəyişikliklər varsa, vaxtında pediatr və ginekoloq qəbulu üçün müraciət edin. Düzgün seçilmiş həkim komandası bu gün sağlamlığı qorumağa, gələcəkdə isə bir çox ciddi problemi öncədən qarşısını almağa kömək edir.