Aybaşı zamanı qanama və ağrı fərqli şəkillərdə ola bilər və çox vaxt evdə müşahidə və sadə tədbirlərlə idarə olunur. Lakin bəzi hallar dərhal tibbi qiymətləndirmə tələb edir. Bu məqalədə aybaşı zamanı hansı əlamətlərdə dərhal ginekoloqa müraciət etməli olduğunuzu, evdə nə müşahidə etməyin faydalı olduğunu və Bakıda həkimə müraciət üçün nə gözləməli olduğunuz barədə sadə və aydın məlumat verilir. Unutmayın: bu məlumat diaqnoz deyil; dəqiq qiymətləndirmə üçün mütləq həkimə müraciət etmək lazımdır.

Hansı əlamətlərdə dərhal ginekoloqa müraciət edilməlidir?

Aşağıdakı hallar aybaşı zamanı ciddi problem ola bilər və gecikmədən tibbi yardım tələb edir. Əgər biri və ya bir neçəsini hiss edirsinizsə, dəfələrlə gözləmədən ginekoloqa müraciət edin, xüsusilə də əgər hamiləlik ehtimalı varsa və ya qan sulandırıcı dərmanlar istifadə edirsinizsə.

Tez müraciət tələb edən əsas əlamətlər

  • Çox ağır qanaxma: hər saatda bir və ya bir neçə dəfə gigiyenik vasitəni (pad/tampon) dəyişmək məcburiyyəti və ya bir neçə saat ərzində kütləvi qanaxma davam edirsə.
  • Böyük qan laxtaları: qəfil və çoxlu sayda, ölçüsü nisbətən böyük laxtalar varsa və bu əvvəlkindən fərqlidirsə.
  • Şiddətli qarın/pelvik ağrı: adi ağrıdan güclü, birdən başlayan və analgetiklərlə keçməyən ağrı.
  • Zəiflik, baş gicəllənməsi, huşun itirilməsinə yaxınlaşma və ya sürətli ürək döyüntüsü kimi xəstəlik əlamətləri (anemiya və ya qan itirməyə işarə ola bilər).
  • Yüksək hərarət (38°C-dən yuxarı) və ya pis iy verən ifrazat — vaginal infeksiya və ya digər komplikasiyalar şübhəsi.
  • Hamiləlik şübhəsi ilə bağlı qanaxma və ya qarnın bir tərəfi ağrılıdırsa — abort və ya xarici hamilik (ektopik) riski nəzərə alınmalıdır.
  • Antikoagulyant (qan durulaşdırıcı) qəbul edirsinizsə və qanaxma nisbətən güclüdürsə.
  • Qanaxma əvvəlki aylarla müqayisədə kəskin fərqli, uzunmüddətli (məsələn, 10–14 gündən artıq) və ya aralıq qanaxmaları təkrarlanırsa.
  • IUD (spiral) istifadəçisisinizsə və linkdə, kənar hissənin düşməsi, güclü ağrı və ya ağır qanaxma varsa.

Nə etməli və tibbi görüşə hazırlıq

Əgər dərhal həkimə müraciət etməlisinizsə, evdə edə biləcəyiniz bir neçə faydalı hazırlıq var: rahat geyim seçin, qanaxmanın başlandığı vaxtı və nə qədər davam etdiyini qeyd edin, istifadə etdiyiniz gigiyenik vasitələrin sayını (məsələn, hər saat neçə pad/tampon dəyişdiyinizi) yazın, laxtaların ölçüsü və rəngi barədə qeydlər aparın. Həmçinin ağrı, hərarət, tualet zamanı narahatlıq, nəbz artımı, başgicəllənmə kimi digər simptomları da qeyd edin. Əgər hamiləlik riski, son menstrual tarixiniz, istifadə etdiyiniz dərmanlar (xüsusən qan durulaşdırıcılar), əvvəlki ginekoloji əməliyyatlar və IUD haqqında məlumat verə bilsəniz, həkimə diaqnostik və müalicə qərarı verməkdə daha sürətli kömək edəcək. Ev şəraitində sıxilə yatan və ya yataq istirahəti, bol maye qəbul etmək, zəruri olduqda təcili yardım çağırmaq əsas tədbirlərdir. Ağır qanaxma, huşun itirilməsinə yaxın əlamətlər və ya sürətli tənəffüs zamanı təcili yardım tələb olunur. Bu məlumat diaqnoz hesab edilmir; dəqiq qiymətləndirmə və müalicə üçün ginekoloqla əlaqə vacibdir. Bakıda yaşayırsınızsa və ya buraya müraciət etməyi düşünürsünüzsə, vəziyyətinizə uyğun təcili və planlı qiymətləndirmə üçün ixtisaslı ginekoloqla görüş təyin edilməlidir. Qeyd: bu mövzu ilə bağlı yaxın klaster mövzulara misal olaraq aybaşı ağrıları (dismenoreya), qeyri-müntəzəm menstruasiya, ağır qanaxma (menoragiya) və intermenstrual qanaxma daxildir — bu sahələrdən hər biri özünəməxsus qiymətləndirmə və yanaşma tələb edir və həkim tərəfindən müzakirə edilməlidir.

Tez-tez verilən suallar

Sual: Hər saat pad/tamponu dəyişdirirəmsə, nə etməliyəm?

Cavab: Bu, tez-tez ağırlıq göstəricisidir və dərhal tibbi yardımı tələb edə bilər. Mümkün qədər oturaraq və ya uzanaraq istirahət edin, maye qəbul edin və müşayiət edən başgicəllənmə və ya nəfəs darlığı varsa təcili yardım çağırın. Qeyd etdiyiniz dəqiq müddətləri və gigiyenik vasitə sayını ginekoloqa çatdırmaq üçün yazın və Bakıda ixtisaslı ginekoloqa müraciət edin.

Sual: Aybaşı zamanı yüksək hərarət və pis ətirli ifrazat varsa, nə vaxt həkimə müraciət etməliyəm?

Cavab: İnfeksiya şübhəsi olduqda (yüksək hərarət, güclü ağrı, pis iy verən və ya köpüklü ifrazat) həkimə müraciəti gecikdirməyin. Antibiotik və əlavə testlər tələb oluna bilər. Bu əlamətlər, xüsusən də hamiləlik və ya immunitet zəifliyi varsa, daha vacib hesab olunur. Bakıda ginekoloqa vaxtında müraciət edərək vəziyyətinizin dəqiq qiymətləndirilməsini təmin edin. Əgər istəyirsinizsə, sizə bu qiymətləndirməni həyata keçirəcək ixtisaslı ginekoloq Ceyran Imaməliyeva ilə Bakıda əlaqə qurmağı məsləhət görürəm.